Hoe systeemtherapie naar patronen tussen mensen kijkt
Als spanningen of klachten steeds terugkomen in je relatie of gezin, kan het helpen te kijken naar wat er tussen jullie gebeurt. Systeemtherapie brengt die wisselwerking in beeld en bespreekt welke veranderingen mogelijk zijn.
Door Marloes de Vries · · 3 min leestijd
Misschien merk je dat een gesprek met je partner telkens op dezelfde manier vastloopt, of dat zorgen van één gezinslid het hele gezin raken. Bij systeemtherapie staat niet alleen één persoon centraal: ook relaties, omstandigheden en reacties over en weer krijgen aandacht. Je leest hieronder wat die aanpak inhoudt, wie bij gesprekken kan aansluiten en hoe je samen met een therapeut kunt nagaan of deze vorm past bij jullie vraag.
Wat gebeurt er tijdens systeemtherapie?
Systeemtherapie is een vorm van psychotherapie die ook relatie- en gezinstherapie wordt genoemd. De therapeut onderzoekt hoe mensen op elkaar reageren en welke invloed hun omgeving heeft op de klacht of het probleem. Met een ‘systeem’ wordt hier het netwerk van belangrijke relaties bedoeld, zoals een partner, gezin, familie of andere naasten. Ook mensen die niet bij de gesprekken aanwezig zijn, kunnen onderdeel zijn van het gesprek. De NVRG legt uit hoe systeemtherapie werkt en welke rol interactiepatronen daarin spelen.
Het doel is niet om één persoon als oorzaak aan te wijzen. De gesprekken kunnen helpen om zichtbaar te maken hoe reacties elkaar beïnvloeden en hoe je anders met elkaar of met het probleem kunt omgaan. Welke verandering passend is, bespreek je met de therapeut.
Wie sluit aan en wanneer past deze aanpak?
Je kunt systeemtherapie overwegen als een probleem speelt in of invloed heeft op belangrijke relaties. Dat kan bijvoorbeeld gaan om terugkerende conflicten, zorgen over een kind of spanningen die samenhangen met psychische klachten. De aanpak richt zich op de wisselwerking tussen betrokkenen; dat betekent niet dat iedereen automatisch bij elk gesprek aanwezig moet zijn.
In de intake bespreek je wat er speelt, wie de gevolgen merkt en wat je met de gesprekken hoopt te bereiken. De therapeut kan met jou afwegen wie daarbij betrokken wordt. Soms sluit een partner, familielid of andere naaste aan; soms vinden gesprekken individueel plaats of wisselt de samenstelling. Vraag hoe de therapeut omgaat met verschil van mening en met informatie die iemand liever apart bespreekt.
Systeemtherapie verschilt van een aanpak die vooral kijkt naar gedachten en gedrag van één persoon. Dat betekent niet dat de ene vorm altijd beter past dan de andere. Bij andere vormen van therapie afwegen kun je letten op je hulpvraag, de gewenste betrokkenheid van naasten en de uitleg van de behandelaar over diens aanpak.
Waar let je op bij het kiezen van een therapeut?
Vraag bij een eerste contact hoe de behandelaar systeemtherapie invult, wie mogelijk wordt uitgenodigd en hoe doelen worden bepaald. Bespreek ook wat er gebeurt als iemand niet wil deelnemen of als de gesprekken onveilig voelen. Een zorgvuldige therapeut maakt ruimte voor verschillende perspectieven en bespreekt met alle betrokkenen waarom hun aanwezigheid wel of niet gewenst is.
De titel systeemtherapeut is niet hetzelfde als de beschermde titel psychotherapeut. De NVRG beschrijft dat registratie als systeemtherapeut in haar kwaliteitsregister opleiding en voortdurende deskundigheidsontwikkeling vereist. Je kunt daarom navragen welke opleiding en registratie de behandelaar heeft. Controleer daarnaast bij de zorgaanbieder of de behandeling onder jouw zorg valt en welke voorwaarden daarvoor gelden; vergoeding hangt af van de situatie en de afspraken met je verzekeraar.
Hoe bespreek je of de gesprekken helpen?
Maak samen concrete doelen, bijvoorbeeld beter kunnen praten over een terugkerend conflict of duidelijker afspraken maken. Spreek af hoe jullie merken dat er iets verandert en wanneer jullie de voortgang bespreken. Verandering hoeft niet te betekenen dat iedereen het overal over eens wordt: ook meer inzicht in reacties en helderder grenzen kunnen relevante uitkomsten zijn.
Als gesprekken vastlopen, bespreek dan wat niet werkt en of de samenstelling of doelen moeten worden aangepast. Je kunt ook vragen of individuele gesprekken, een andere behandelvorm of overleg met je huisarts passend is. De therapeut hoort met je te bespreken welke vervolgstap aansluit bij de hulpvraag en de bredere behandeling.
In de rubriek Psychologie en therapie