Direct naar de inhoud

Onafhankelijke informatie over psychologie, relaties en persoonlijke ontwikkeling, met bronnen in de tekst.

Ademhalingstherapie helpt je kiezen tussen begeleiding en zelf oefenen

Je ademhaling voelt soms gejaagd, oppervlakkig of moeilijk te sturen. Ademhalingstherapie kan gerichte begeleiding betekenen, maar is niet hetzelfde als zelfstandig een ontspanningsoefening doen.

Door Marloes de Vries · · 4 min leestijd

Oranje fauteuil met plaid naast raam, vaas en kopje op houten bijzettafel

Als je ademhaling verandert bij spanning, inspanning of benauwdheid, is het begrijpelijk dat je zoekt naar iets wat je zelf kunt proberen. Toch is een ademhalingsoefening niet altijd de juiste eerste stap: sneller of anders ademen kan ook samenhangen met lichamelijke klachten die eerst beoordeeld moeten worden. De aanpak hangt daarom af van wat je merkt, wanneer het gebeurt en of er al een aandoening bekend is.

Hier lees je wat mensen met ademhalingstherapie kunnen bedoelen, wanneer begeleiding door een fysiotherapeut kan passen en hoe je voorzichtig begint met een eenvoudige oefening. Ook komt aan bod wanneer je beter contact opneemt met je huisarts.

Wat bedoelen mensen met ademhalingstherapie?

De term ademhalingstherapie kan verschillende dingen aanduiden. Soms gaat het om ademhalingstraining bij een fysiotherapeut, bijvoorbeeld als je ademhalingspatroon klachten geeft of als je bij een long- of andere aandoening begeleiding nodig hebt. Soms bedoelt iemand een ontspanningsoefening, zoals rustig in- en uitademen. Dat zijn niet automatisch dezelfde vormen van zorg: de doelen, begeleiding en aanleiding verschillen.

Een fysiotherapeut kan samen met je kijken hoe je ademt in rust en tijdens activiteiten, en oefeningen afstemmen op je klachten. Thuisarts beschrijft dat een fysiotherapeut oefeningen kan aanleren bij te snel ademen, maar benadrukt ook dat snel ademen soms een andere oorzaak heeft, zoals pijn of een longprobleem. Bij zorgen of veel klachten kan de huisarts met je nagaan wat er speelt. Lees ook welke therapievormen bij je vraag kunnen passen, zonder ademhalingsklachten meteen als psychisch te bestempelen.

Wanneer past begeleiding beter dan zelf oefenen?

Begeleiding is het overwegen waard als klachten regelmatig terugkomen, je ademhaling je dagelijkse activiteiten belemmert of je niet weet waardoor de klachten ontstaan. Ook wanneer je een long- of andere aandoening hebt, is het verstandig oefeningen af te stemmen met je behandelaar. Een therapeut kan niet alleen een techniek voordoen, maar ook helpen beoordelen of die bij jouw situatie past en hoe je die veilig toepast.

Ademhaling kan veranderen bij angst of spanning, maar dat is niet de enige mogelijke verklaring. De huisarts kan vragen wanneer de klachten optreden, naar je hart en longen luisteren en zo nodig andere controles doen. Dat is iets anders dan op basis van een online lijst of een zelftest een diagnose stellen. Als angst of eerdere ingrijpende ervaringen meespelen, kun je die context bespreken; ademhalingstraining vervangt geen passende behandeling van psychische klachten. Bij vragen over therapie na ingrijpende gebeurtenissen kun je ook lezen over therapie na trauma.

Welke aanpak kun je vergelijken?

Bij een fysiotherapeut ligt de nadruk op het oefenen en aanpassen van ademhaling, eventueel in relatie tot bewegen of een lichamelijke aandoening. Een zelfstandige ontspanningsoefening is laagdrempeliger en kan bedoeld zijn om je aandacht naar een rustiger ademritme te brengen. Een psycholoog of praktijkondersteuner kan passend zijn als angst, paniek of stress een belangrijke rol speelt. De opties kunnen naast elkaar bestaan, maar zijn niet onderling uitwisselbaar.

Vraag bij een behandelaar concreet:

Een overzicht uit 2025 van onderzoek naar niet-medicamenteuze behandelingen bij volwassenen met disfunctioneel ademen omvatte 68 onderzoeken en 2.119 deelnemers. De onderzoekers vonden uiteenlopende behandelprogramma’s en uitkomstmaten; veel onderzoeken hadden een hoog of onduidelijk risico op vertekening. De review noemt ademhalingstraining vaak onderzocht, maar beoordeelt het bewijs voor effectiviteit als van lage kwaliteit. Dat is reden om resultaten niet als garantie te presenteren of één methode voor iedereen aan te bevelen. De omvang en beperkingen staan in de systematische review in The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice.

Hoe begin je voorzichtig met een oefening?

Als er geen alarmsignalen zijn en je een eenvoudige ontspanningsoefening wilt proberen, houd het dan zacht en comfortabel. Ga zitten met steun voor je rug of neem een andere ontspannen houding aan. Laat je schouders zakken en probeer rustig te ademen zonder de ademteug extra groot te maken. Sommige mensen vinden het prettig om in te ademen door de neus en de uitademing rustig te laten verlopen. Stop als je klachten toenemen.

De NHS beschrijft een oefening waarbij je comfortabel zit of ligt, zacht ademt en eventueel rustig meetelt; de oefening duurt ten minste vijf minuten. Dat is een instructie voor die specifieke oefening, geen verplicht minimum of behandelvoorschrift voor iedereen. Je kunt de beschrijving van de NHS-oefening bij stress volgen zonder dieper te ademen dan prettig voelt.

Gebruik geen langdurige ademstops en probeer niet expres snel of overdreven diep te ademen om klachten te testen. Bij een paniekaanval raadt Thuisarts ademen in een papieren of plastic zak af; rustig in- en uitademen is een veiliger advies. Een zak kan de paniek verergeren en is geen manier om zelf vast te stellen wat de oorzaak is. Maak van een oefening ook geen vervanging voor voorgeschreven medicatie of medische beoordeling.

Hoe merk je of de aanpak bij je past?

Let niet alleen op of je tijdens een oefening meteen rustiger wordt. Noteer bijvoorbeeld wanneer klachten optreden, wat je op dat moment deed en of een oefening het prettiger of juist moeilijker maakte. Bespreek terugkerende klachten met je huisarts; samen kun je bepalen of onderzoek, fysiotherapie of ondersteuning bij stress of angst passend is. Verander een behandeling voor astma of een andere aandoening niet op eigen initiatief.

Neem bij snel ademen direct contact op met je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je ook druk of pijn op de borst hebt die niet weggaat, erg benauwd bent, pijn voelt bij het ademen, koorts of zweten hebt, veel hoest of het gevoel hebt flauw te vallen. Bij levensgevaar bel je 112. De adviezen van Thuisarts over te snel ademen maken duidelijk dat klachten niet automatisch door stress of een verkeerd ademhalingspatroon komen. Laat aanhoudende of verontrustende klachten daarom beoordelen in plaats van steeds intensiever zelf te oefenen.

Veelgestelde vragen

Is ademhalingstherapie hetzelfde als ademhalingsoefeningen?

Nee. Ademhalingsoefeningen zijn één mogelijk onderdeel. Ademhalingstherapie kan ook bestaan uit uitleg, observatie van je ademhalingspatroon, oefenen tijdens beweging en begeleiding door een fysiotherapeut. Ontspanningsoefeningen kun je vaak zelf proberen, maar ze stellen geen oorzaak vast en vervangen geen beoordeling van terugkerende of ernstige benauwdheid.

Kan ik ademhalingstherapie proberen bij astma?

Bespreek dit met je huisarts of behandelaar en blijf je afgesproken astmabehandeling volgen. Ademhalingstraining kan bij sommige mensen met astma aanvullend worden ingezet, maar behandelt niet de ontsteking of vernauwing van de luchtwegen en is geen reden om medicatie zelf aan te passen. Vraag een fysiotherapeut met passende ademhalings- of longzorgervaring welke doelen realistisch zijn.

Wat moet ik doen als een ademhalingsoefening duizeligheid geeft?

Stop met de oefening en adem weer op een manier die vanzelf en comfortabel voelt. Forceer geen diepe of snelle ademteugen en houd je adem niet langdurig vast. Als duizeligheid niet wegtrekt, vaker terugkomt of samengaat met ernstige benauwdheid, pijn op de borst of flauwvallen, neem dan contact op met je huisarts of de huisartsen-spoedpost.

In de rubriek Psychologie en therapie